Web sitesi yaptırırken en sık yapılan hata, karşılaştırmayı yalnızca fiyat ve görsel tasarım üzerinden yapmaktır. Oysa bir sitenin işinize yarayıp yaramayacağını teslimden sonra kimin neyi kontrol edeceği, sitenin ne kadar hızlı açılacağı ve arama motorlarında bulunup bulunamayacağı belirler. Aşağıdaki 12 soruyu teklif aldığınız her ekibe sorun; cevapların netliği, ekibin kendisi hakkında da çok şey söyler.
Her sorunun altında, iyi bir cevabın nasıl duyulduğunu, hangi cevabın uyarı işareti olduğunu ve konuşmayı derinleştirmek için sorabileceğiniz ek soruyu bulacaksınız. Amaç, ileride "bunu konuşmamıştık" denecek konuları baştan masaya koymak.
Görüşmeden önce kendi hazırlığınızı yapın
Ajansa doğru soruları sormadan önce kendi cevaplarınızı netleştirmeniz gerekir. Ne istediğini bilen bir müşteri hem daha karşılaştırılabilir teklifler alır hem de görüşmelerde zaman kaybetmez.
Toplantıya gitmeden önce şu dört konuyu bir sayfaya yazın:
- Sitenin amacı: Siteden ne bekliyorsunuz? Telefon araması, teklif formu, online satış, randevu ya da yalnızca kurumsal güven vermek birbirinden çok farklı siteler demektir.
- İçerik durumu: Metinler, ürün bilgileri, fotoğraflar ve referanslar hazır mı, yoksa bunları da ekipten mi bekliyorsunuz? İçerik üretimi teklifin kapsamını ve takvimi en çok değiştiren kalemlerden biridir.
- Rakipler ve beğendiğiniz siteler: Beğendiğiniz birkaç siteyi, neyini beğendiğinizi not ederek listeleyin. "Şuna benzesin" demek yerine "buradaki teklif formu ne kadar kolay" demek çok daha işe yarar.
- Sitede kim ne yapacak: Teslimden sonra siteyi kim güncelleyecek, formlardan gelen talepleri kim takip edecek? Bu kişinin teknik düzeyi panel seçimini etkiler.
Projeniz bir web sitesinden çok bir web uygulamasına ya da iç sisteme dönüşüyorsa, hazır yazılım mı özel yazılım mı ayrımını önceden düşünmek de faydalı olur.
Sahiplik ve kontrol
Bu bölümdeki üç soru, sitenin gerçekten size ait olup olmadığını belirler. Teslimden yıllar sonra ekip değiştirmek istediğinizde elinizin ne kadar serbest olacağı burada verilen cevaplara bağlıdır.
1. Alan adı ve hosting kimin adına kaydedilecek?
Alan adı (örneğin firmaniz.com) mutlaka sizin adınıza ve sizin erişebildiğiniz bir hesapta kayıtlı olmalı. Ajansın hesabında duran bir alan adı, ileride ekip değiştirmek istediğinizde ciddi sorun çıkarır.
- İyi cevap: "Hesabı sizin adınıza açıyoruz, giriş bilgileri sizde kalıyor, bize yalnızca yetkili erişim veriyorsunuz."
- Uyarı işareti: "Biz kendi hesabımızdan hallederiz, siz uğraşmayın."
- Ek soru: Yenileme hatırlatmaları kime gidecek ve ödeme kimin kartından çekilecek?
2. Kaynak kod ve tasarım dosyaları bana teslim edilecek mi?
Sitenin kodu, tasarım dosyaları ve kullanılan görsellerin lisansları teslimde size verilmeli. Bunu sözleşmeye yazdırın. Özellikle stok fotoğraf, yazı tipi ya da ücretli eklenti kullanılıyorsa, bu lisansların kimin adına alındığını sorun.
- İyi cevap: "Teslimde kod deposunu, tasarım dosyalarını ve lisans listesini veriyoruz; sözleşmede de bu yazıyor."
- Uyarı işareti: Kodun "ajansın mülkü" olduğunun söylenmesi ya da teslimin ayrı bir ücrete bağlanması.
- Ek soru: Kod hangi platformda tutuluyor ve teslimde bana erişim nasıl aktarılacak?
3. Siteyi başka bir ekip devralabilir mi?
Yaygın ve iyi belgelenmiş teknolojilerle yapılmış bir siteyi başka bir yazılımcı da sürdürebilir. Yalnızca o ajansın kendi kapalı sistemiyle çalışan siteler sizi tek bir firmaya bağlar.
- İyi cevap: Kullanılan teknolojinin adını açıkça söyleyen ve kurulum adımlarının yazılı olarak teslim edileceğini belirten bir cevap.
- Uyarı işareti: "Kendi altyapımızı kullanıyoruz, başka kimse bilmez."
- Ek soru: Teslimde teknik bir kurulum notu ya da kısa bir dokümantasyon veriyor musunuz?
İçerik ve kullanım
Sitenin canlı kalması, içeriği sizin ne kadar kolay güncelleyebildiğinize bağlıdır. Her küçük değişiklik için ajansa yazmak zorunda kalıyorsanız, site zamanla eskir.
4. İçerikleri kendim güncelleyebilecek miyim?
Ürün, fiyat, blog yazısı ya da kampanya gibi sık değişen içerikleri teknik bilgi gerektirmeden güncelleyebilmelisiniz. Hangi alanların sizin tarafınızdan düzenlenebileceğini teslimden önce görün. Mümkünse paneli bir demo hesabında kendiniz deneyin.
- İyi cevap: "Şu sayfalardaki metin ve görselleri siz değiştirebilirsiniz, şunlar sabit tasarım alanı; isterseniz paneli şimdi birlikte açalım."
- Uyarı işareti: "Değişiklik olursa bize yazarsınız, biz yaparız" cevabının tek seçenek olarak sunulması.
- Ek soru: Yeni bir sayfa ya da yeni bir ürün eklemek istediğimde bunu kendim yapabilir miyim?
5. Teslimde bir kullanım eğitimi verilecek mi?
Kısa bir eğitim ve yazılı bir kullanım notu, ilk aylarda yaşanacak küçük sorunların çoğunu önler. Eğitimin, siteyi gerçekten kullanacak kişiye verilmesi önemlidir.
- İyi cevap: Eğitimin nasıl yapılacağını (yüz yüze, ekran paylaşımı, kayıtlı video) ve yazılı bir kılavuz verileceğini anlatan bir cevap.
- Uyarı işareti: "Panel çok kolay, eğitime gerek yok."
- Ek soru: Eğitimden sonra aklıma takılan sorular için kime ve nasıl ulaşacağım?
Arama motorları ve hız
Sitenin bulunabilir ve hızlı olması, sonradan eklenecek bir ayar değildir. Bu kararlar sitenin altyapısı kurulurken verilir ve sonradan düzeltmek çoğu zaman daha zahmetlidir.
6. Site arama motoru optimizasyonuna (SEO) uygun mu kurulacak?
Teknik SEO, sitenin iskeletine baştan yerleştirilmesi gereken bir konudur. Şunları sorun:
- Her sayfanın kendi başlığı ve açıklaması düzenlenebilecek mi?
- Site haritası (sitemap) ve robots.txt otomatik oluşacak mı?
- Sayfa adresleri okunabilir olacak mı (örneğin
/hizmetler/web-tasarim)? - Eski bir siteden geçiliyorsa eski adresler yenilerine yönlendirilecek mi?
Yönlendirme konusu özellikle önemlidir. Yıllardır yayında olan bir sitenin Google'da bulunan sayfaları, yeni sitede karşılığı olmadan kapanırsa o sayfalardan gelen ziyaretçiler hata sayfasına düşer.
- İyi cevap: Yukarıdaki maddelerin her birine somut cevap veren ve yayından sonra Google Search Console kurulumunu da işin parçası sayan bir ekip.
- Uyarı işareti: "SEO ayrı bir hizmet, siteyi teslim ettikten sonra konuşuruz."
- Ek soru: Eski sitemin adreslerinin listesini kim çıkaracak ve yönlendirmeleri kim kontrol edecek?
7. Site mobilde ne kadar hızlı açılacak?
Ziyaretçilerinizin büyük kısmı telefondan gelir. Yavaş açılan bir site hem ziyaretçi kaybettirir hem de arama sıralamasını olumsuz etkiler. Ekipten önceki işlerinin Google PageSpeed Insights sonuçlarını göstermesini isteyebilirsiniz.
Hızı; görsellerin sıkıştırılması, eklenti sayısı, sunucu kalitesi ve sohbet balonu ya da takip kodu gibi üçüncü taraf kodlar belirler.
- İyi cevap: Görsel optimizasyonu, önbellekleme ve gereksiz kodlardan kaçınma gibi somut yöntemlerden bahseden bir cevap.
- Uyarı işareti: "Sizin internetinize bağlı" ya da hızın yalnızca masaüstünde gösterilmesi.
- Ek soru: Sonradan eklenecek takip kodları ve canlı destek araçları hızı nasıl etkiler?
8. Yapay zekâ aramalarında görünürlük düşünülüyor mu?
ChatGPT, Perplexity ve Google'ın yapay zekâ özetleri artık birçok soruyu doğrudan cevaplıyor. Net yazılmış içerik, yapılandırılmış veri (schema) ve temiz bir sayfa yapısı, sitenizin bu cevaplarda kaynak gösterilme ihtimalini artırır. Burada kimse belirli bir sonucu garanti edemez; sorulması gereken, sitenin bu araçların okuyabileceği şekilde kurulup kurulmadığıdır.
- İyi cevap: Hizmet, sık sorulan sorular ve iletişim bilgileri için yapılandırılmış verinin eklenmesinden ve içeriğin net başlıklarla düzenlenmesinden bahseden bir cevap.
- Uyarı işareti: Yapay zekâ aramalarında "ilk sırada çıkma" garantisi.
- Ek soru: Sitedeki işletme bilgileri (adres, telefon, çalışma saatleri) her yerde tutarlı olacak şekilde mi tutulacak?
Güvenlik ve bakım
Bir site yayına girdiği gün bitmez; düzenli bakım gerektiren canlı bir sistemdir. Bu iki soru, bakım sorumluluğunun kimde olduğunu netleştirir.
9. SSL sertifikası, yedekleme ve güncellemeler kimin sorumluluğunda?
Adres çubuğundaki kilit simgesi (HTTPS) artık zorunlu. Bunun yanında sitenin düzenli yedeklenmesi ve kullanılan yazılımların güncel tutulması gerekir. Bu işlerin teslimden sonra kimde olduğunu netleştirin.
- İyi cevap: Yedeklerin nerede tutulduğunu, ne sıklıkla alındığını ve bir sorun olduğunda siteyi geri yüklemenin nasıl yapıldığını açıklayan bir cevap.
- Uyarı işareti: "Hosting firması yedek alıyor zaten" deyip konunun kapatılması.
- Ek soru: Son yedekten siteyi geri yüklemeyi daha önce denediniz mi?
10. Teslimden sonra destek süresi ve kapsamı ne?
Teslimden sonraki ilk haftalarda küçük düzeltmeler mutlaka çıkar. Ücretsiz destek süresi ne kadar, hangi işler bu desteğe dahil, sonrasında bakım nasıl ücretlendiriliyor? Yazılı olsun. Hata düzeltme ile yeni özellik talebi arasındaki farkın da baştan tanımlanması gerekir; anlaşmazlıkların çoğu bu çizginin belirsiz kalmasından çıkar.
- İyi cevap: Destek kapsamını maddeler hâlinde yazan, talep kanalını (e-posta, destek formu, mesaj grubu) ve dönüş beklentisini belirten bir cevap.
- Uyarı işareti: "Ne zaman isterseniz arayın, hallederiz."
- Ek soru: Acil bir sorunda (site açılmıyor, form çalışmıyor) kime ulaşacağım ve süreç nasıl işleyecek?
Süreç ve teslim
Son iki soru, projenin nasıl yürütüleceğini ve ekibin bunu daha önce yapıp yapmadığını gösterir. Burada aldığınız cevaplar, proje boyunca ne kadar söz sahibi olacağınızı belirler.
11. Proje hangi aşamalardan geçecek, ben hangi noktalarda onay vereceğim?
İyi bir süreç genellikle keşif, tasarım, geliştirme, test ve yayın adımlarından oluşur. Tasarım onaylanmadan geliştirmeye geçilmemesi, sonradan yapılacak pahalı değişiklikleri önler. Takvimi belirleyen şey de çoğu zaman sizin tarafınızdaki hazırlıktır: içeriklerin ne zaman teslim edileceği ve onayların ne kadar hızlı verileceği.
- İyi cevap: Her aşamanın çıktısını (örneğin tasarım taslağı, test ortamı bağlantısı) ve sizden ne zaman ne beklendiğini anlatan bir cevap.
- Uyarı işareti: "Siz bize içerikleri gönderin, biz bitince haber veririz."
- Ek soru: Kaç revizyon hakkım var ve kapsam dışı bir değişiklik istediğimde nasıl ilerliyoruz?
12. Benzer bir işinizi canlıda görebilir miyim?
Ekran görüntüsü yerine yayındaki bir siteyi telefonunuzdan açıp gezin. Hızına, menünün kullanışlılığına ve formların çalışıp çalışmadığına bakın. Bizim yayındaki işlerimizi portfolyo sayfamızda görebilirsiniz.
- İyi cevap: Yayındaki projelerin adreslerini paylaşan ve hangi kısmında ne yaptığını açıkça söyleyen bir ekip.
- Uyarı işareti: Yalnızca görsel tasarım örnekleri gösterilmesi ya da hiçbir canlı adresin paylaşılmaması.
- Ek soru: Bu projede sizin ekibiniz tam olarak hangi işleri yaptı?
Cevapları nasıl değerlendirmeli?
Bu sorulara net, yazılı ve tutarlı cevap veren ekip, genellikle teslimden sonra da aynı netlikle çalışır. "Sonra bakarız", "o bizde kalsın" ya da "hepsi dahil" gibi belirsiz cevaplar ise ileride ek maliyet olarak geri döner. Teklifleri yan yana koyarken kullanabileceğiniz bir kontrol listesini yazılım teklifi değerlendirme rehberimizde bulabilirsiniz.
Konya ya da çevresinde yerel bir ekiple çalışmayı düşünüyorsanız, Konya'da yazılım firması seçerken yazımızda bu değerlendirmeye ekleyebileceğiniz başka noktalar da var.
Kısa kontrol listesi
Görüşmeye giderken yanınıza alabileceğiniz özet liste aşağıda.
- Alan adı, hosting ve e-posta hesapları benim adıma mı?
- Kaynak kod, tasarım dosyaları ve lisanslar teslim edilecek mi, sözleşmede yazıyor mu?
- Kullanılan teknoloji başka bir ekibin devralabileceği kadar yaygın mı?
- Hangi içerikleri kendim güncelleyebileceğim, paneli denedim mi?
- Teslimde eğitim ve yazılı kılavuz var mı?
- Sayfa başlıkları, site haritası, okunabilir adresler ve eski adres yönlendirmeleri planlandı mı?
- Önceki işlerin mobil hız sonuçlarını kendim test ettim mi?
- Yapılandırılmış veri ve net sayfa yapısı düşünülüyor mu?
- SSL, yedekleme ve güncellemeler kimin sorumluluğunda?
- Destek kapsamı, talep kanalı ve sonrasındaki bakım koşulları yazılı mı?
- Proje aşamaları, onay noktaları ve revizyon hakları belli mi?
- Yayındaki en az bir işlerini telefonumdan gezdim mi?
Sık sorulan sorular
İşletme sahiplerinin bu süreçte en sık sorduğu sorular:
Bu soruları her ajansa sormak ilişkiyi baştan germez mi?
Germez. Deneyimli bir ekip bu soruları sık duyar. Sorular karşısında rahatsız olan ya da cevap vermekten kaçınan bir ekip, size zaten önemli bir bilgi vermiş olur.
Web sitesinin maliyetini ve süresini ne belirler?
Sayfa sayısı, tasarımın hazır şablon mu yoksa size özel mi olacağı, ödeme ya da randevu gibi entegrasyonlar, içeriklerin kimin tarafından hazırlanacağı ve onay süreçlerinin hızı belirleyicidir. Bu yüzden aynı "kurumsal site" talebine çok farklı teklifler gelebilir; teklifleri karşılaştırırken kapsamı aynı tutmaya çalışın.
Bir web sitesi ya da web uygulaması planlıyorsanız web tasarım hizmetimizi inceleyebilir veya projenizi bizimle konuşabilirsiniz.